ISAAC ISRAELS Amsterdam 1865-1934 Den Haag DANSERES IN HET SCALA THEATER, DEN HAAG Ca. 1920 Olieverf op doek 90 x 123 cm. Gesigneerd: rechts onder ‘Isaac Israels’ Herkomst: Collectie M.L. Maas, Rotterdam; Collection P. Brandt 1970, nr. 326 De actrice op het podium draagt een gele jurk en een kroon op haar hoofd. Twee bedienden dragen haar lange groene sluier. Aan de rechterzijde zijn de theaterliefhebbers zichtbaar. Vanaf 1915 was Israels veel te vinden in het Scala Theater aan de Wagenstraat in Den Haag waar hij toestemming kreeg om achter de coulissen te tekenen en te schetsen. Israels werkte hier net als in Parijs onverstoorbaar door een vriend vertelde hierover ‘Het gekke was dat Isaac Israels totaal geen begrip had voor de kwaliteit of de inhoud van de voostelling. Als de hele zaalplat lag van plezier, bleef hij onverstoord doortekenen. Wat hem interesseerde was de mens die er stond en zijn picturale mogelijkheden meer dan wat die mens aan het doen was.’
Isaac Israëls (1865-1934) was een vooraanstaand Nederlands schilder, tekenaar en aquarellist, bekend om zijn levendige en dynamische weergave van het moderne stadsleven. Als zoon van de gerenommeerde Haagse School-schilder Jozef Israëls, groeide hij op in een artistiek milieu dat zijn vroege interesse in de kunst stimuleerde.
Israëls toonde al op jonge leeftijd een opmerkelijk artistiek talent. Tussen 1880 en 1882 studeerde hij aan de Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten in Den Haag, waar hij bevriend raakte met George Hendrik Breitner, met wie hij later de Amsterdamse Impressionistische beweging zou leiden. Zijn vroege werken, zoals "Militaire Begrafenis" en "Transport der Kolonialen", tonen een academische precisie en kregen erkenning op de Salon des Artistes Français in Parijs.
In 1886 vestigde Israëls zich in Amsterdam en sloot zich aan bij de Tachtigers, een groep progressieve schrijvers en kunstenaars die pleitten voor een intense en emotioneel geladen techniek. Geïnspireerd door deze filosofie, richtte hij zich op het vastleggen van het bruisende stadsleven, met scènes uit straten, cafés en cabarets. Zijn stijl kenmerkt zich door losse, spontane penseelstreken en een helder palet, wat zijn schilderijen een dynamisch en levendig karakter geeft. In tegenstelling tot tijdgenoten zoals Breitner, die vaak donkere aardetinten gebruikten, koos Israëls voor lichtere en frisse kleuren.
Zijn onderwerpen varieerden van stadsgezichten en caféscènes tot modehuizen en strandtaferelen. Hij had een scherp oog voor compositie en sneed zijn scènes vaak zo aan dat de actie buiten het kader leek door te gaan, wat bijdroeg aan het gevoel van een momentopname. Zijn werk toont een sterke invloed van het impressionisme, met een focus op het vastleggen van vluchtige momenten en de effecten van licht en kleur.
Tijdens zijn verblijf in Parijs raakte Israëls geïnspireerd door kunstenaars als Edgar Degas en Henri de Toulouse-Lautrec. Deze invloeden zijn zichtbaar in zijn voorstellingen van het Parijse nachtleven en de modewereld, waar hij de elegantie en energie van de stad wist vast te leggen. Hij werkte samen met modehuizen zoals Paquin en kreeg toegang tot modeshows, paskamers en ateliers, waardoor hij de wereld van de haute couture kon vastleggen, van naaisters tot welgestelde klanten.
Israëls' vermogen om het alledaagse op een levendige en authentieke manier te schilderen, heeft hem een prominente plaats in de Nederlandse kunstgeschiedenis opgeleverd. Zijn werken bieden een waardevol inzicht in het leven aan het eind van de 19e en het begin van de 20e eeuw, gezien door de ogen van een meester-impressionist. Zijn techniek, niet van Franse invloed gespeend, leidde tot de blijvende faam van de Amsterdamse Impressionisten.
Het veilingrecord voor de schilder werd betaald voor "A table au Restaurant Le Perroquet, Paris", dat Christie's in oktober 2006 afhamerde op 493.600 euro.
In 2012 wijdden vijf Haagse musea tentoonstellingen aan Israëls onder de titel "Isaac Israëls in Den Haag", namelijk het Haags Historisch Museum, Panorama Mesdag, het Louis Couperus Museum, Muzee Scheveningen en het Haags Gemeentearchief. In het Stadsarchief Amsterdam was van 15 juni tot 9 september 2012 de tentoonstelling "Isaac Israëls in Amsterdam" te zien.
Isaac Israëls overleed op 7 oktober 1934 in Den Haag, twee dagen nadat hij was aangereden door een auto. Zijn werk blijft gewaardeerd en is te vinden in collecties van onder andere het Rijksmuseum Amsterdam en Museum de Fundatie in Zwolle.
