Jozef Cantré (Gent, 26 december 1890 – Gent, 29 augustus 1957) was een Vlaams beeldhouwer, tekenaar en graficus, en geldt als een van de sleutelfiguren van het Vlaamse expressionisme en de modernisering van de kunst in België in het interbellum. Zijn oeuvre wordt gekenmerkt door een krachtige eenvoud, een sobere maar monumentale vormentaal en een diepe menselijke betrokkenheid.
Cantré werd geboren in Gent in een artistiek gezin en volgde lessen aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten. Al vroeg ontwikkelde hij een eigen beeldtaal, geïnspireerd door primitivisme, middeleeuwse beeldhouwkunst en de moderne stromingen van zijn tijd. Tijdens de Eerste Wereldoorlog week hij uit naar Nederland, waar hij in contact kwam met andere Vlaamse kunstenaars in ballingschap, zoals Frits Van den Berghe, Gustave De Smet en Frans Masereel. Deze periode was cruciaal voor zijn artistieke ontwikkeling: hij raakte er vertrouwd met het expressionisme en vernieuwde grafische technieken.
Zijn grafisch werk – vooral houtsneden en etsen – is bijzonder invloedrijk. Cantré maakte indringende, expressieve prenten met sociale thema’s: arbeid, het dagelijks leven van eenvoudige mensen, maar ook armoede en lijden. Zijn stijl is krachtig, soms rauw, met sterke lijnen en een directe zeggingskracht die doet denken aan Duitse expressionisten en houtsnijkunst uit niet-Westerse culturen.
Als beeldhouwer ontwikkelde hij een monumentale vormentaal met grote aandacht voor volume en ritme. Zijn sculpturen zijn vaak gestileerd en sober, maar stralen een diepe menselijke waardigheid uit. Hij boetseerde figuren die iets plechtigs, bijna tijdloos hadden, en wist in hun eenvoud een sterke emotionele lading te leggen. Naast vrij werk maakte hij ook opdrachten voor publieke gebouwen en monumenten.
Na de oorlog keerde hij terug naar Gent en werd hij een centrale figuur in het artistieke leven. Hij was medeoprichter van de kunstgroep "De Vijf" en betrokken bij progressieve tijdschriften en kunstenaarsverenigingen. Als docent aan de Gentse Academie voor Schone Kunsten oefende hij grote invloed uit op jonge generaties kunstenaars en hielp hij de Vlaamse beeldhouwkunst en grafiek moderniseren.
Jozef Cantré bleef zijn hele carrière zoeken naar een kunst die tegelijk eigentijds en universeel was, geworteld in de mens en diens lotgevallen. Zijn werk getuigt van sociale bewogenheid, maar ook van een streven naar formele harmonie en innerlijke kracht. Vandaag geldt hij als een van de belangrijkste Vlaamse beeldhouwers en grafici van de 20e eeuw, en als een pionier van de vernieuwing van de kunst in Vlaanderen.
