17E-EEUWS BRUSSEL 1649

Joan Blaeu

Papier
46 ⨯ 56 cm
€ 2.150

Inter-Antiquariaat Mefferdt & De Jonge

• Over kunstwerk
  17E-EEUWS BRUSSEL “Bruxella”, kopergravure uitgegeven door Joan Blaeu als deels van diens Stedenboek in 1649. Verso: Latijnse tekst. Later met de hand gekleurd. Afm. 46 x 56,5 cm. De oorsprong van Brussel en de hoofdstad van Brabant en de Zuidelijke Nederlanden, ligt op een eilandje in het moerassige dal van de rivier de Zenne. Op de plattegrond van Blaeu is de Zenne nog te zien. In het zuidwesten komt het riviertje de stad in (nr. 26 in de legenda “Introitus Sennae”, Zennes binnenkomst) door een onbenoemde poort, waar later het Brusselse Zuidstation is gebouwd. In de stad komt een zijriviertje, de Zenne van Ransfort, erbij en dit zijriviertje vormt de eilandjes met op een er van de oude kern van de stad. De Sint-Gorikskerk (nr. 5 in de legenda “T.S. Gaugerci”) staat op dat eiland. Tenslotte stroomt de Zenne bij de Lakense poort in het noorden de stad weer uit (nr. 27 “Exitus Sennae”, Zennes uitgang). In de negentiende eeuw is de rivier overwelfd en nu is ze nergens meer te zien in Brussel. Een tweede waterloop die Brussel in het noorden verlaat, is het Kanaal van Willebroek, aangelegd in 1560-61. Bij Brusselse haven lag in het centrum van de stad bij de Sint-Kathelijnekerk (nr. 8). Tegenwoordig zijn de haven en het havenkanaal gedempt, maar in het stratenplan zijn ze nog goed herkenbaar. In het midden van de stad ligt de Grote Markt met het stadhuis (nr. 11, “Urbis Curiae”) en het Broodhuis (nr. 12, “Praetorium a pane”). Het tweede grote plein is de Grote Zavel (“Forum Equorum”) met ten oosten daarvan het Egmontpaleis (nr. 59). Bovenaan zien we het koninklijk paleis (nr. 1, “Palatium Regium”) met een grote tuin. De stad is in de tweede helft van veertiende eeuw omgeven door een vijfhoekige vestingwal, waarbij later achttien bastions zijn aangelegd, allemaal staan ze prominent op de kaart. De wal gaf de stad voldoende ruimte, wat te zien is aan de vele tuinen die nog in de stad liggen. Eind negentiende eeuw is op de plaats van deze wal de bekende Brusselse vijfhoek van boulevards aangelegd. In de onder hoeken van de kaart zien we twee legenda’s met Latijnse verklaring van de cijfers. Ze zijn bekroond door wapenschilden. Rechts staat het wapen van de stad Brussel: Sint Michaël die de duivel verslaat. Links zien we het ingewikkeld samengestelde wapen van koning Filips IV. Prijs: Euro 2.150,-
• Over kunstenaar

  Joan Blaeu (1596-1673), werd geboren op 23 september 1596 in Alkmaar.

  Hij was een Nederlandse cartograaf geboren in Alkmaar. Hij trad in de voetsporen van zijn vader, cartograaf Willem Blaeu.

  In 1620 werd hij doctor in de rechten, maar hij sloot zich aan bij het werk van zijn vader. In 1635 publiceerden zij de Atlas Novus (volledige titel: Theatrum orbis terrarum, sive, Atlas novus) in twee delen. Joan en zijn broer Cornelius namen het atelier over na het overlijden van hun vader in 1638. Joan werd de officiële cartograaf van de Verenigde Oost-Indische Compagnie.

  Blaeu's wereldkaart, Nova et Accuratissima Terrarum Orbis Tabula, waarin de ontdekkingen van Abel Tasman zijn verwerkt, werd gepubliceerd in 1648. Deze kaart was revolutionair omdat hij "het zonnestelsel weergeeft volgens de heliocentrische theorieën van Nicolaus Copernicus, die laten zien dat de aarde ronddraait de zon .... Hoewel het baanbrekende boek van Copernicus On the Revolutions of the Spheres voor het eerst werd gedrukt in 1543, iets meer dan een eeuw eerder, was Blaeu de eerste kaartenmaker die deze revolutionaire heliocentrische theorie op een wereldkaart verwerkte.

  Blaeu's kaart werd gekopieerd voor de kaart van de wereld in de stoep van de Groote Burger-Zaal van het nieuwe Amsterdamse stadhuis, ontworpen door de Nederlandse architect Jacob van Campen (nu het Koninklijk Paleis Amsterdam), in 1655.

  Blaeu's Hollandia Nova werd ook afgebeeld in zijn Archipelagus Orientalis sive Asiaticus, gepubliceerd in 1659 in de Kurfürsten Atlas (Atlas van de Grote Keurvorst). en gebruikt door Melchisédech Thévenot om zijn kaart Hollandia Nova - Terre Australe (1664) te produceren.

  Als "Jean Blaeu" publiceerde hij ook het 12e deel "Le Grand Atlas, ou Cosmographie blaviane, en laquelle est exactement descritte la terre, la mer, et le ciel". Eén uitgave dateert uit 1663. Dat was folio (540 x 340 mm) en bevatte 593 gegraveerde kaarten en platen. In maart 2015 was een exemplaar te koop voor £ 750.000.

  Rond 1649 publiceerde Joan Blaeu een verzameling Nederlandse stadsplattegronden genaamd Toonneel der Steeden. In 1651 werd hij in de Amsterdamse gemeenteraad gestemd. In 1654 publiceerde Joan de eerste atlas van Schotland, bedacht door Timothy Pont. In 1662 bracht hij de Atlas Novus, ook wel bekend als Atlas Maior, opnieuw uit in 11 delen en één voor oceanen.

  Een kosmologie was gepland als hun volgende project, maar een brand verwoestte de studio volledig in 1672.

  Joan Blaeu stierf in Amsterdam het volgende jaar, 1673. Hij werd begraven in de Westerkerk in Amsterdam.

Bent u geïnteresseerd om dit kunstwerk te kopen?